Mei 2021

Veldkruis der Heldenhulde.

Een tijd geleden konden we een houten Heldenkruis verwerven van een veldgraf van een gesneuvelde Vlaamse soldaat uit de eerste wereldoorlog.

Plaats zoals we het Houten Heldenhulde zerk aantroffen

Het houten kruis werd in ‘verzamelaars’ kringen te koop aangeboden wat ons werd gemeld door een kameraad.

We vonden dat dit uniek stuk Vlaams erfgoed niet verloren mocht gaan in een privaat collectie van een militaria verzamelaar en zo verborgen zou blijven voor het publiek.

Daarom maakte het Vlaams Historisch archief de nodige fondsen vrij om een uniek stukje van ons Vlaams erfgoed te conserveren en te bewaren.

Huidige toestand van het heldenkruis zoals het zich nu in het archief bevind

De geschiedenis van het ontstaan en de vernietiging van de heldenhuldezerkjes is bekend en je kan er ook iets meer over lezen in ons dossier over de ijzerbedevaarten.

Over dit houten Heldenhulde kruis zijn er echter nog vele vragen en is de juiste geschiedenis alsnog niet achterhaald al zijn er 2 plausibele pistes.

AVV-VVC.

Wat meteen opvalt aan het houten Heldenhulde kruis is dat het de letters AVV-VVC draagt (Alles voor Vlaanderen -Vlaanderen voor Christus) dit tot verschil met de alom gekende heldenhuldezerken waarbij Christus met een K is geschreven, namelijk AVV-VVK.

Van veldgraf Kruisje naar volwaardig Heldenhulde zerk  (Archief Rolf Waegeman)

De leuze ‘Alles voor Vlaanderen – Vlaanderen voor Kristus werd gelanceerd in 1881 door de sociaal geëngageerde Vlaams voelende (vergeten) priester Frans Drijvers (1858-1914) in het tijdschrift ‘De Student’.

Priester Frans Drijvers

Standbeeld van Frans Drijvers in Rotselaar

Voor meer informatie over deze grote vergeten Vlaming verwijzen we graag naar het boek ‘Frans Drijvers’ sociaal bewogen Vlaams priester’ geschreven door Lydia Diser en uitgegeven bij het Davidsfonds.

voorkaft boek Frans Drijvers (bibliotheek Vlaams Historisch Archief)

Na het lanceren van de leuze in 1881 werd deze leuze gretig overgenomen in de prille Vlaamse Beweging en vind men deze regelmatig terug in allerlei geschriften en afbeeldingen, hierbij werd Kristus soms met een C geschreven en soms met een K.

Later werd deze leuze volledig gecultiveerd door Joe Englisch

Bij zijn ontwerp voor het gekende Heldenhulde zerk met Blauwvoet.

Enkele voorbeelden van periodiek gebruik van de leuze Alles voor Vlaanderen - Vlaanderen voor Kristus met C geschreven.

Katholieke studentenbeweging 1909 ( archief Stefaan Andries)

Tijdschrift 'De Knodse' 1890 ( archief Stefan Andries)

Tijdschrift 'Het Pennoen' 1912 (archief Stefan Andries)

Tekening Jos Speybrouck (archief Stefan Andries)

Feit is dat het houten Heldenhuldekruis werd geplaatst als tijdelijk kruis op het graf van gesneuvelde Vlaamse soldaten in afwachting van een blijvende betonnen Heldenhulde zerk.

Volgens onze informatie zijn er slechts 2 van deze voorlopige houten kruisjes overgebleven.

Er bevindt zich één in de Ijzertoren en één bij ons in het Vlaams Historisch Archief, voor de rest hebben wij geen enkele info gevonden dat er zich nog ergens een exemplaar zou bevinden.

Houten Heldenhulde kruisje in de Ijzertoren (foto Wim Pieters)

Houten Heldehulde kruisje in het Vlaams Historisch archief

Dit model kruisje komt ook van een veldgraf van een soldaat uit de eerste wereldoorlog maar zonder AVV-VVC (foto Wim Pieters)

Wie deze opdracht gaf voor het maken van deze voorlopige houten kruisjes of wie ze heeft gemaakt en geplaatst weten we op dit moment niet.

Bij de zoektocht naar informatie over deze kruisjes legde ik mijn vragen en foto’s voor aan een Duitse Kameraad H.M. , amateur archeoloog die gespecialiseerd is in de eerste wereldoorlog en zeer vertrouwd is met de geschiedenis en oorlogsgeschiedenis in de Westhoek.

Volgens zijn denkpiste zou het kunnen dat deze houten Kruisjes gemaakt zijn door Duitse soldaten die deze ‘vijandelijke’ gesneuvelde soldaten die achter het front waren achtergebleven ook hebben begraven indien er de mogelijkheid was.

Volgens hem was dit gebruikelijk bij alle legers, dit om ziekten te vermijden en ook uit vorm van respect.

In dit geval was de Duitse legerleiding ook op de hoogte van de problematiek van de vernielde Heldenhulde zerkjes door de Belgische legerleiding en kwam hen dit ‘propagandistisch’ dus ook goed uit naar de leiding van bijvoorbeeld de leiding van de Frontpartij en de Vlaamsgezinde soldaten.

Dit zou overgens ook de ‘C’ kunnen verklaren.

Hoe dan ook zijn er nog steeds zeer vele vraagtekens.

Bij deze zouden we dan ook graag een oproep willen doen aan alle mensen die eventueel over meer info beschikken over deze houten Heldenhulde zerkjes om ons dit te laten weten zodat eventueel alle vraagtekens kunnen worden weggewerkt.

Bij voorbaat veel dank voor de medewerking, alle verdere info hoe klein ook kan van grote historische waarde zijn om deze geschiedenis in elkaar te puzzelen.

Jan De Beule.

Zie ook naar het restauratie dossier: https://vlaams-historisch-archief.org/restauraties

Januari 2021

Loopgrachten soldatenkunst uit de eerste wereldoorlog.

Als object van de maand zetten we 2 obussen in de kijker die bewerkt en versierd zijn met een Vlaamse leeuw.
Iedereen kent deze vorm van soldatenkunst wel die veelal werd beoefend ergens achter het front of in de loopgraven op momenten dat er geen gevechten waren, daarom heeft deze kunst ook de naam loopgravenkunst meegekregen.
Het is niet enkel deze mooi bewerkte obussen laten zien maar toch ook wel het verhaal dat eraan vastzit.
Ergens begin jaren negentig trokken we met 3 militanten onder leiding van Xavier Buisseret naar Alveringem voor de jaarlijkse poetsbeurt van het graf van Priester-Dichter Cyriel Verschaeve.
Dit was een jaarlijkse uitstap als eerbetoon aan Verschaeve en aangezien Xavier één van de zeven testamentsuitvoerders van Verschaeve was onder de codenaam 'Operatie Brevier',was het toch altijd een ietwat bijzondere dag.

We waren op die bewuste dag zo een goed uurtje aan het werk met de opkuis van de grafsteen en het terrein errond toen er een oudere man het kerkhof kwam opgestapt en met ons begon te praten over Verschaeve en hoe bewonderenswaardig hij het vond dat jonge mensen zich om het graf bekommerden.
Hij vertelde ook over operatie Brevier en wanneer iemand van ons de man erop attent maakte dat Xavier één van de uitvoerders was geweest van deze operatie was de man met verstomming geslagen.
Na nog wat gepraat tussen de man en Xavier nam de man afscheid.
Na een klein half uurtje wandelde hij terug het kerkhof van Alveringem op met een tas met daarin deze twee obussen.
De man verklaarde dat deze beide obussen afkomstig waren uit de werkkamer van Cyriel Verschaeve waar ze tijdens de bevrijdingsdagen werden meegenomen (gestolen?).
Hij wou dat deze obussen ergens goed terecht kwamen en schonk ze aan Xavier Buisseret als waardering dat Verschaeve terug in Alveringem in Alveringem was begraven.
Nu was het onze beurt om even versteld te staan.
Hoe dan ook, de obussen stonden even bij Xavier thuis waarna hij ze later aan mij schonk.
De obussen zijn nu opgenomen in het Vlaams Historisch archief waar ze een ereplaats hebben gekregen.

Geschreven door Jan de Beule

December 2020

Koperen Herdenkingsplaten gemaakt door Bert Renette 

Vanaf december 2020 zullen wij elke maand een 'object van de maand' bespreken. Dit zal telkens een object zijn waar een bijzonder verhaal aan vasthangt of een bijzonder object dat iets meer uitleg kan gebruiken. Het eerste object is een koperen herdenkingsplaat gemaakt door onze overleden Oostfront kameraad Bert Renette.

Bert is altijd al een man geweest die heel goed met zijn handen kon werken, zo heeft hij enkele schilderijen gemaakt en 2 jaar voor dat hij gestorven is, is hij begonnen met koperen herdenkingsplaten te maken. Hiervan hebben wij er 2 in ons archief. 

Dit is zijn eerste herdenkingsplaat die niet voor de familie was, zoals u kan zien op de achterkant zit daar een dubbele wand in. Hij heeft mij altijd verteld dat hier brieven inzitten over zijn levensloop tijdens zijn dienst in de Waffen-SS. deze wand is nog niet open gemaakt. Hiervoor gaan we eens afspreken met zijn kinderen en dan zullen we deze te samen openmaken en bekijken. (Uit het Archief Rolf Waegeman)

Deze hoekstukjes heeft hij gemaakt om op de hoekjes te plakken aan de voorkant van zijn houten kader waarin de koperen herdenkingsplaat bevestigd is. (Uit het Archief Rolf Waegeman)

Deze 2de herdenkingsplaat zit in het Archief van Jan de Beule. Deze koperen herdenkingsplaat hebben wij gekregen van Bert omdat we zijn vervoer verzorgd hebben van en naar het Joelfeest met zijn kameraden, achteraf bleek dit zijn laatste joelfeest te zijn geweest.

Levensloop van Bert Renette

ICH HATT EINEN KAMERADEN....

 Kameraad Bert Renette werd geboren in Neeroeteren, Limburg . Limburg ,waar in 't bronsgroen eikenhout, 't nachtegaaltje zingt zijn .... een van Bert zijn lievelings liederen. Wij kennen Bert en de familie Renette uit de 'beweging'. In alle geledingen van deze 'beweging' klinkt de naam Renette als een klok en is er wel iemand die één of meerdere 'Renetten' kent. Op 18 jarige leeftijd melde de jonge idealist Bert zich als Vlaming bij de Waffen SS om als vrijwilliger aan het oostfront te gaan strijden. Dit werd hem en zijn familie uiteraard bij de zo gezegde bevrijding in september 1944 zeer zwaar aangerekend met uiteindelijk een jaren lange gevangenisstraf tot gevolg. Met Limburgse koppigheid en Vlaamse ijver werkt Bert aan zijn her opstanding. Hij huwt met zijn lieve Maria en komt zo in het Oost Vlaamse Grembergen bij Dendermonde terecht waar hij een gezin sticht van zeven kinderen. De kinderen , allen uit het juiste hout gesneden, worden uiteraard door het echtpaar Renette naar goede waarden en normen opgevoed . Zang , vrijwillige inzet , eer en trouw stonden in het gezin maar zeker ook bij Bert zeer hoog in het vaandel geschreven. Rechtlijnigheid en eerlijkheid was zijn levenshouding. Persoonlijk ken ik ook wel enkele kinderen van Bert en met absolute zekerheid kan je toch wel zeggen dat geen van hen ergens, en al zeker niet op televisie zal gaan 'getuigen' hoe fout hun vader wel niet was geweest tijdens de oorlog en hoe erg ze dit wel vinden . Wel integendeel ! En hier was Bert enorm fier op en terecht. Bert bleef uiteraard trouw aan zijn idealen en ik schrijf uiteraard omdat dit voor mij vanzelfsprekend is bij mensen uit een stuk. Bert was een man die tijdens de oorlogsjaren open en bloot uitkwam voor zijn ideaal , geüniformeerd zoals vele van zijn geestes-genoten uit die tijd. Ja inderdaad geüniformeerd , niet zoals de lafaards van het verzet of Limburgse en andere partizanen die laf bij nacht en ontij hun daden pleegden en andere mensen lieten opdraaien voor hun daden . Bert Renette was een van de trouwste onder de trouwen , tot zijn laatste dagen was hij in de weer voor zijn Vlaanderen dat hij zo lief had. Trouw aan zijn volk , tradities en de oostfront gemeenschap. Steeds was hij paraat op her Erepark in Stekene en allerhande activiteiten. Men kon bij Bert ook terecht voor allerlei raad en daad want hij had op alles wel zijn eigen zeer gevatte kijk en gaf ook steeds zijn ongezouten mening. Als je veel tijd had was je ook altijd bij hem welkom voor een spelletje schaak wat je steevast verloor. Zoals steeds is het veel te vroeg dat Bert het aardse heeft moeten verlaten zeker omdat we al stiekem dachten aan het feest voor zijn 100 e verjaardag. Dankuwel voor alles Bert en wij zullen uw vlam verder dragen en brandend houden . Zijn eer was trouw , Hou Zee ! Jan De Beule

Tekst opgedragen aan Bert Renette op zijn begrafenis door Jan de Beule

Doodsprentje van Bert Renette (Uit het Archief Jan de Beule)

Soldatenportret van Bert Renette

Bert Renette in zijn uniform van de SS-Langemarck (Foto uit het archief Jan de Beule)

Opgemaakt door:
Jan de Beule
Rolf Waegeman